بررسی مشروعیت تغییر جنسیت

درباره ی روا و مجاز بودن تغییر جنسیت، نظر به این که در قانون حکمی بیان نشده، بر اساس اصل 167 قانون اساسی باید به منابع معتبر اسلامی رجوع کرد. در دین مسیحیت و مذهب غیر شیعی دین اسلام، تغییر جنسیت به دلیل این که آن را نوعی .دست بردن در آفرینش خداوند می دانند، حرام دانسته اند.

در فقه امامیه نیز در این باره اختلاف نظر است. برخی از فقیهان مخالف، برخی موافق، و گروهی نیز به صورت مشروط، روا بودن آن را پذیرفته اند. در ادامه این دیدگاهها و دلایل آن ها آورده می شود.

نظريه ی ممنوعیت

بر اساس این نظریه، که بیشتر فقهای اهل سنت و نیز برخی فقهای شیعه از جمله آیت الله مدنی تبریزی، آیت الله خوئی و آیت الله گلپایگانی از هواداران آن هستند، تغییر جنسیت ممنوع و نامشروع است. دلایلی برای این نظریه بیان شده که در ادامه برخی از آن ها آورده می شود.

حرمت از بین بردن اعضای بدن

آسیب زدن به بدن حرام و ممنوع است. بر اساس قاعده ی «لا ضرر ولا ضرار في الاسلام»، هیچ کس نمی تواند موجب از بین بردن اعضای بدن خود و یا دیگری شود و چون در تغییر جنسیت، از جمله به اندام جنسی فرد زیان وارد می شود و یا به کلی از بین می رود، این عمل ممنوع و حرام است. طرفداران این نظریه عقیده دارند که آیه ی 195 سوره ی بقره نیز بر این نکته پافشاری می کند.

این دلیل را نمی توان پذیرفت؛ چرا که بررسی مفاد «قاعده لاضرر» نشان می دهد که «ضرر» شامل کلیه ی خسارتها و زیان های وارد بر دیگری است و «ضراره مربوط به مواردی می باشد که «سوء استفاده از حق» صورت می پذیرد، که هیچ کدام از آن ها در عمل تغییر جنسیت که اقدامی درمانی است و بنا به ناچاری انجام می شود، جایگاهی ندارد، هم چنان که دیدیم تغییر جنسیت در کسانی انجام می شود که دچار بیماری جسمی، روحی و یا هر دو می باشند.

هم چنین، بنا به تفسیری که طرفداران این نظریه از آیه ی بالا می کنند؛ از بین بردن قوای جسمی در صورتی که شخص را در معرض هلاکت قرار دهد حرام است، پس آیه مطلق نبوده و مفید است. حال آن که، تغییر جنسیت موجب هلاکت نمی شود، بلکه عدم پاسخگویی به نیاز مادی و معنوی و درمان شخص درخواست کنندهی تغییر جنسیت است که خود می تواند شروعی برای نابودی جسمی و روحی او باشد.

ناروا بودن تغییر در خلقت خداوند

خداوند انسان را به دو جنس زن یا مرد آفریده است و هیچ قدرتی نمی تواند زن را به مرد و یا مرد را به زن تبدیل نماید. چنین عملی از توان علم بشر نیز خارج است. اسرار فراوانی در مفهوم جنسیت نهفته است که همه از نشانه ها و آیات آفريدگار حکایت می کند و هیچ قدرتی نمی تواند آن را تغییر دهد.

آن چه در عمل تغییر جنسیت انجام می شود، تنها انقلابی در آثار ظاهری جنسیت، از جمله اندام جنسی، سینه و موی بدن است وگرنه جنسیت واقعی دگرگون نمی شود. پس چون تغییر جنسیت، امری ناشدنی و نامقدور، و موضوع تغيير ناپذیر است، حکم آن نیز ثابت و پابرجاست. هم چنان که آیات قرآنی مانند 55 از سوره ی اعراف، 30 از سوره ی روم، 27 از سوره ی ص، و 57 از سوره ی غافر این دیدگاه را پشتیبانی می کنند و در آیه 119 سوره ی نساء نیز، تغییر در خلقت خداوند کاری شیطانی شناخته شده است.

این برهان را نیز نمی توان پذیرفت، چرا که تمامی انسانها موضوع تغییر جنسیت نیستند، بلکه کسانی زیر این عمل قرار می گیرند که گرایشات جنسی روانی آن ها با علائم جنسی بدنشان، همسو و هماهنگ نیست و یا دارای علائم هر دو جنس زن و مرد هستند که یکی از آن ها اصلی و دیگری زاید است. بنابراین، این بازشناسی جنسیت امری پسندیده و شایسته است و همان گونه که دیگر اندیشمندان گفته اند؛ تعیین جنسیت در زمان پیدایش و زایش فرد، یک پیشگویی است که در مورد خنتای بدنی یا روانی نادرست بوده و باید دستکاری و ترمیم گردد.

پس ملاک و معیار شناخت جنسیت یک شخص، علاوه بر اندام جنسی، وجود بيضه با تخمدان و کروموزوم، شکل مغز اوست و عملی که بر اساس این بازشناسی جنسیت و به صورت درمانی انجام می پذیرد را نباید تغییر در خلقت خداوند تعبیر نمود. اگر چنین باشد، سایر اقدامات درمانی را نیز، باید تغییر در خلقت خداوند دانست که البته این گونه نیست.

مخالفت با مصلحت و نظم عمومی

برخی از حقوق دانان عقیده دارند که تغییر جنسیت مخالف با مصالح عمومی است. زیرا هدف از قواعد حقوقی مدنی، تنها حفظ مصالح شخص نیست بلکه هدف مهم آن تأمین مصلحت و نظم عمومی هست؛ به همین جهت، افراد نمی توانند برخلاف آن سازش کنند. بنابراین با توافق نمی توان تابعیت یا جنسیت کسی را تغییر داد.

به این ایراد نیز این گونه باید پاسخ داد که جواز تغییر جنسیت مطلق نبوده و به پشتوانه ی علم پزشکی، در مواردی انجام می پذیرد که دارای منفعت مشروع و عقلانی است. این عمل، جنبه ی درمانی داشته و بدین گونه، خود در راستای تامین مصلحت و نظم عمومی انجام می پذیرد.

معرفی وکیل پایه یک دادگستری خانواده

  • حجت اله کریمیان – 09132100173حجت اله کریمیان – 09132100173
    اصفهان- صارمیه- ساختمان تجاری کیان- ط.4- و.111                                           …
  • مجتبی محمدی – 09126095750مجتبی محمدی – 09126095750
    تهران- شهرک غرب-خ عباس اناری-پ 107-واحد 10                                           …
  • علیرضا نجفی اسکندریعلیرضا نجفی اسکندری
    خمیني شهر-خ شریعتي جنوبي-پاساژ الزهرا-ط 1                                              …
  • مسعود قادریمسعود قادری
    اصفهان خیابان استانداری یزدان ٧ پلاک ٥ واحد ١                                     …