اثر تغییر جنسیت بر ازدواج و آثار آن

با توجه به موضوع کتاب، پس از این که فردی تغییر جنسیت داد، اولین موضوعی که باید بدان پاسخ داد این است که این تغییر چه اثری بر ازدواج دارد؟ ازدواج از جمله ی حقوق قراردادی فرد و از جمله قراردادهایی می باشد که در آن، جنسیت از جمله اوصاف و شرایط اساسی است بدین معنا که اگر آن جنسیت نبود، ازدواجی رخ نمی داد.

دیدیم که اگر اختلاف در جنسیت وجود نداشته باشد ازدواج باطل است، هم چنین گفته شد تغییر جنسیت، از علل انحلال ازدواج است اما این که موجب انفساخ و یا بطلان ازدواج می گردد، نیاز به بررسی دارد.

برخی عقیده دارند که تغییر جنسیت موجب انفساخ ازدواج می شود چرا که در زمان ازدواج، اختلاف در جنسیت وجود داشته است و پس از آن هم جنس شده اند، هم چنان که در قرارداد اجاره، انتفای موضوع قرار در خلال مدت، موجب انفساخ قرارداد می باشد. این نظر را نمی توان به صورت مطلق و در تمام موارد پذیرفت.

چنان که خواندیم؛ تغییر جنسیت در مورد دو گروه بیماران خنتا (یا دو جنسی یا هرمافرودیته) و تراجنسی (یا روان دگر جنسی) انجام می پذیرد. بنابراین، فرد ختنا که دارای علائم جنسی هر دو جنس بوده، بر اساس یک جنسیت غالب با دیگری ازدواج کرده است و حال با تغییر جنسیت، روشن شده که در زمان ازدواج، در تعیین و تشخیص جنسیت غالب و اصلی اشتباه شده، پس این لغزش در شرایط اساسی ازدواج موجب بطلان آن از زمان وقوع آن می گردد. پیش از این نیز گفته شد که ازدواج خنتای مشکل یعنی ختایی که مرد یا زن بودن او غلبه ندارد باطل است.

اما در مورد تراجنسی، بر خلاف نظر کسانی که عقیده دارند که چون برای تشخیص جنسیت، علاوه بر ویژگی های جسمی و ظاهری، گرایش های روانی فرد نیز مورد نگرش قرار می گیرد، پس تغییر جنسیت تراجنسی هم، نوعی کشف جنسیت تلقی شده و در نتیجه ازدواج از شروع باطل است، باید گفت که اتفاقا، گرایش متفاوت روانی فرد در زمان ازدواج سبب آن پیوند شده و چه بسا صاحب فرزند نیز گشته باشد، و پس از آن روحیات وی دگرگون شده و با شدت یافته و به تغییر جنسیت کشیده شده است، پس باید پذیرفت که چنین ازدواجی از ابتدا باطل نیست بلکه از زمان تغییر جنسیت منفسخ می شود.

از سوی دیگر، میدانیم که پس از انحلال ازدواج، موضوع نگهداشتن عده اهمیت پیدا می کند. حال سوال اینجاست که تغییر جنسیت چه اثری بر عده دارد؟ گفتیم که فلسفه ی وضع قاعده ی عده در بیشتر موارد، جلوگیری از اختلاط نسل ها و احترام به ازدواج منحل شده است، ولی در برخی موارد قانون گذار تنها جلوگیری از اختلاط نسل ها را در نظر داشته است.

نگهداشتن عده، از وظایف زن است و مرد در هیچ حالتی عده نگه نمی دارد، بنابراین همان گونه که دیگران نیز گفته اند، با تغییر جنسیت زن به مرد، عده ی او نیز منتفی می شود. اما اگر شوهر به زن تغییر جنسیت دهد، این دگرگونی اثری بر عده ی زن (همسر) او ندارد.

برخی از فقها درباره ی تاثیر تغییر جنسیت بر ازدواج، موضوع تغییر جنسیت همزمان زن و شوهر مطرح نموده و بررسی کرده اند که این همزمانی چه تاثیری بر ازدواج پیشین آن ها دارد، و در آخر به این نتیجه رسیده اند که به ازدواج خود باقی می مانند. به نظر می رسد این مطالعه و بررسی، اساسأ لزومی ندارد، چرا که چنین امکانی نیست. حتا اگر زن و شوهر، هر دو خواستار تغییر جنسیت باشند، بسیار بعید است که هم زمان اجازه ی تغییر جنسیت را دریافت کنند و یا این که با فراهم آمدن شرایط و انجام عمل جراحی به صورت همزمان، تغییر جنسیت آن ها در یک لحظه از زمان رخ دهد. در عمل، با تغییر جنسیت یکی از آن ها، ازدواج منحل می شود و تغییر جنسیت بعدی دیگری، اثری بر ازدواج انحلال یافته ندارد.

اما علاوه بر خود ازدواج، باید دید که تغییر جنسیت چه تاثیری بر آثار ازدواج دارد. آثار ازدواج به دو دسته ی مالی و غیر مالی تقسیم می گردد، پس در ادامه، اثر تغییر جنسیت بر هر یک از این دو دسته را بررسی می کنیم.

معرفی وکیل پایه یک دادگستری خانواده

  • علیرضا نجفی اسکندریعلیرضا نجفی اسکندری
    خمیني شهر-خ شریعتي جنوبي-پاساژ الزهرا-ط 1                                              …
  • حجت اله کریمیان – 09132100173حجت اله کریمیان – 09132100173
    اصفهان- صارمیه- ساختمان تجاری کیان- ط.4- و.111                                           …
  • مسعود قادریمسعود قادری
    اصفهان خیابان استانداری یزدان ٧ پلاک ٥ واحد ١                                     …
  • مجتبی محمدی – 09126095750مجتبی محمدی – 09126095750
    تهران- شهرک غرب-خ عباس اناری-پ 107-واحد 10                                           …